4. SAMPLE WORK PLAN      

क्र.सं.	मुख्य विषयः	उपविषयः	प्राधान्यं	प्रारंभ तिथिः	अन्तिम तिथिः	फलम्
1	पद्धतेः स्थापनं			2/11/16	4/11/16	पद्धतिः स्थापितं
2	कक्षायां निर्देशः	पद्धतेः निर्वचनं फलानां निगमनं	अध्यापिका	05/11/16	07/11/16	प्राथमिक निर्देशं समाप्तम्
3	दलानां चयनं	छात्राणां सूची	अध्यापिका	07/11/16	07/11/16	दलचयनं समाप्तम्
4	पद्धत्याः गवेषणं	पद्धत्याः उपयुक्त विषय बिन्दूनां चयनं य़था-*छायाचित्रशेखरणं,पि.पि.टि.निर्माणं	छात्राः	09/11/16	17/11/16	छात्राःप्रतिवेदनं समर्पयति।
5	छात्राः भारतस्य विज्ञानसम्बन्धिनः विविध सूचकानां चयनं कुर्वन्ति।	प्रतिदलाङ्कानां प्रत्येकं प्रत्येकं कार्ययोजना	छात्राः	09/11/16	09/11/16	छात्राः विषय बिन्दूनां चयनं   कुर्वन्ति।
6	चयनबिन्दूनां एकोपनम्	विषयबिन्दूनि यथोचितमस्ति वा न इति चर्चा	अध्यापिका छात्राः च	10/11/16	10/11/16	अन्तिमनिवेदनं समर्पयन्ति
7	संग्रहावतरणं	छात्राः दलप्रवर्तनस्य संग्रहं कुर्वन्ति	दलाङ्गाः	11/11/16	11/11/16
8	संशयानां परिमितीनां निवारणं	छात्राः अध्यापिका सहायतया विविधसंशयानां निवारणं कुर्वन्ति	सर्वे अङ्गाः	16/11/16	16/11/16
9	प्रश्नोत्तरी वा संवादं	पाठभागमाश्रित्य बिन्दूनां संवादं	सर्वे	25/11/16	25/11/16
10	विषयसम्बन्धी पि.पि.टी.अवतरणं		अध्यापिका	26/11/16	26/11/16
11	परियोजनायाः समर्पणम्	छात्राः पर्योजनायाः समर्पणं कुर्वन्ति।		26/11/16
12	अन्तर्जालिकायां प्रस्तुतीकरण		सर्वे	29/11/16
13	मूल्याङ्कनं	मूल्यबिन्दूनां चयनं तथा मूल्याङ्कनं	सर्वे	29/11/16
14	प्रतिफलनं तथा मूल्याङ्कनं	छात्राणां पक्षे स्वमतप्रस्तुतीकरणं मूल्याङ्कनं च		30/11/16
15	परियोजना समाप्तम्	प्राचार्यायै समर्पयति		02/12/16

**********

Project Plan – Lesson 7

The Manage Phase

7.1 Process Management:

छात्राणां संघीकरणं,संघीकृत्वा चर्चा ,गवेषणं,संचीकृतविषयाणां क्रोडीकरणं,अध्यापिकया पाठभागस्य प्रस्तुतीकरणं,पि.पि.टी निर्माणं,प्रदर्शनं,प्रश्नोत्तरी इत्यादयः।

7.2 Student Preparation:

छात्रैः संघीकृत्वा दत्तानां निर्देशानाम् अनुसारं पठनसामग्रीणां निर्माणाय गवेषणं कुर्वन्ति।अधोदत्तसूचकानां अनुसारं कुर्वन्ति।यथा भारते प्रचलितानां संस्काराणां शास्त्रीयता अस्ति वा ,ते के, वेदेषु शास्त्रस्य महत्वं,भारते विद्यमानाः शास्त्रप्रमाणाः....

7.3  Facilitation:

परियोजनायाः पुरोगतिः यथाविधिं निरीक्षणं करेति। अध्यापिका गवेषणार्थं उपयुक्तानां सूचकानां वा स्रोतानां निर्देशः अपि ददाति। छात्रैः  अभिमुखीकृतानां संशयानां निवारणार्थं वातावरणमपि भवति ।

7.4 Progress Monitoring:

संघविकासः – चार्टपत्राणां निर्माणं ,प्रस्तुतीकरणं, अध्यापिका-संघयोः मध्ये प्रचलिता चर्चा

व्यक्तिविकासः- छात्राणां  दत्तसूचकानुसारं गवेषणं, क्रोडीकृत विषयाणां प्रस्तुतीकरणं

7.5 Re-planning:

अध्यीपिका-संघनेतृणां मध्ये प्रचलिता चर्चा द्वारा  परियोजनायाः सम्यक् पूर्तीकरणार्थं

पुनरायोजनं अवश्यकं वा न इति जानाति।तदनुसारं यथासमयं परियोजना पूर्तीकर्तुं शक्नोति।

7.6 Conflict Management:

सर्वे छात्राः परियोजनायां स्वतन्त्रतया भागभाक् कर्तुं निक्षिप्तान् स्वकर्मान् कर्तुं च अघ्यापिकया प्रेरिताः भवन्ति।

Project Plan - Lesson 6

The Review Phase

6.1 Student Reflection and Evaluation:

सर्वे संघानाम् पठनसामग्रीणां निर्माणार्थम् पर्याप्तं समयं प्रयच्छति,अन्ते मूल्याङ्कनमपि भविष्यति।

6.2 Teacher Reflection and Evaluation:

अध्यापिका परियोजनार्थं सूचकानि यथासमयं ददाति परियोजनान्ते प्राचार्यायाः मूल्यनिर्णयार्थं प्रतिवेदनमपि समर्पयति।

6.3 Assessment of 21st Century skills:

संव्यवहारः,प्रज्ञान चिन्तनं,सहयेजनं

6.4 Summative Assessment and Grading:

फलम्	सूचकं	मूल्याङ्कनम्
चार्ट पत्रणां प्रस्तुतीकरणं पि.पि.टि. प्रतिवेदनं	विषयवस्तु अवतरणं ऐक्यता	दशाङ्कन मापिकायां मूल्याङ्कनं भविष्यति।

**********

5.1 project launch

 भारतीयं विज्ञानं इति विषयं अधिकृत्य अध्यापिका छात्रयोःमध्ये प्रचलिता चर्चा द्वारा अस्याःपरियोजनायाः स्थापनं भवति। अस्याः उद्देश्यं तु अस्माकं देशे उपलब्धानां ज्ञान-विज्ञानानाम् अवबोधनम्। छात्रैः संघीकृत्वा दत्तानां निर्देशानाम् अनुसारं पठनसामग्रीणां निर्माणं करणीयम्।

·         अस्याःपरियोजनायाः घटना एवमस्ति।

·         संघानां वा दलानां रूपीकरणम्।

·         भारतीयं विज्ञानं इति विषयस्य परिचयः।

·         विविध संघानां विषय निर्देशम्।

·         गवेषणार्थं उपयुक्तानां सूचकानां वा स्रोतानां निर्देशः।

·         अध्यापिकायाः विषयप्रस्तुतीकरणम्।

·         छात्रैः अभिमुखीकृतानां  संशयानां निवारणम्।

·         पठनसामग्रीणां निर्माणं अवतरणम्

·         प्रतिवेदनस्य समर्पणम्।

5.2 Artifacts:

चार्ट पत्रं,पि.पि.टि.अवतरणयुक्त सान्द्र मुद्रिका, प्रतिवेदनम्

5.3 Culminating product:

·         चार्ट पत्रं,पि.पि.टि. इत्यादयः संगोष्टी अवतरणार्थम् उपयुज्यति।

·         परियोजनायाः अन्ते प्रतिवेदनस्य समर्पणं भविष्यति।

5.4 Celebrating completion:

योगेयतापत्रदानं वा उपहाराणां दानम्।

**********

3.1 PLAN PHASE

अध्यापनम् –पाठभागस्य भारतीयं विज्ञानम् इत्यस्य प्रस्तुतीकरणम् ।

गवेषणम् – विषयज्ञानार्थं पुस्तकद्वारा  अन्तर्जालिकायां वा गवेषणम्।

क्रियाकलापम्- वैज्ञानिकानाम् छायाचित्रविवरण शेखरणम्।

क्रियाकलापम्- भारतीय संस्काराणाम् शास्त्रीयताणानां निरूपणम्  । चार्टपत्रे निरूपणम्।

क्रियाकलापम्-प्रश्नोत्तरी।

अवतरणम्-सांद्रमुद्रिकायाम् भारतस्य वास्तुवैदग्द्यानाम् इतरवास्तूनाम् चित्रशेखरणम्।

क्रियाकलापम्-भारतस्य विज्ञानसम्बन्ध विषयाणां प्रदर्शनम्।

प्रदर्शनम्-रूपीकृत सामग्रीणां कक्षायाम् प्रदर्शनम्।

3.2 Role of definition 

संचालकः - अध्यापकः संचालकरूपेण भविष्यति।

गवेषका: - संघनेतारः।

विषयाक्रोडीकर्ता - दलनेतारा: । 

विषयग्रहका: -सर्वे दलाङ्गा:

 लिपिकरः - दलनेता

अवतारकाः - सर्वे छात्रा: स्व स्व विषयम् प्रस्तुतीकुर्वन्ति ।

3.3 TASK SCHEDULE

परियोजना प्रारब्धम् – 02.11.2016

परियोजना समाप्तम् – 02.12.2016

3.4 SPECIAL ACTIVITES PLAN

भारतीयं विज्ञानं इति विषयम् आधारीकृत्य LCD माध्यमेन प्रदर्शनम् – 26.11.2016

प्रश्नोत्तरी – 25.11.2016

3.5 RESOURCE PLAN

ग्रंथालय तथा संगणकयन्त्रप्रयोगाशाला च

दिनाङ्क:  कालंश:   च छात्राणां दिनानुक्रमणिकया वर्तते ।

3.6 DIRECT INSTRUCTIONS

·         भारतीयं विज्ञानं – भारते प्रचालितानि विज्ञानशाखा: तस्या: संग्रहम्

·         विश्वशस्त्रशाखायां भारतस्य योगदानं – स्थानं च

3.7 REVIEWS AND CHECKPOINTS

प्रतिवासरे विषयसमग्रीणां प्रस्तुतीकरणम् अधिकृत्य अवलोकनमपि  भविष्यति । छात्रै:  अभिमुखीकृतानां समस्यानां निर्धारणं,अवलोकनम, प्रतिवेदनमपि तत्र भविष्यति ।

3.8 ASSESSMENT PLAN 

सप्रमाणीकृत मूल्याङकनार्थम् अवसर: लभ्यते-छायाचित्रम ,पि पि टी अवतरणम् ,चार्ट पत्राणां निर्माणम् । यद्यपि FA मूल्याङ्कनं सर्वदा छात्रै: कृतेन चार्ट पत्राणाम् इतरसामग्रीणां द्वारा निर्णयं करोति तदापि

गवेषणानां,विषयवस्तूनां प्रत्येकं प्राधान्य: क्रियते ।

संकलनात्मक मूल्याङ्कनं तु विज्ञानशाखानां तत्र प्रतिपादितानां विषयाणाम् आधारेण भवति। चार्ट पत्राणां सूचकानि,पाठभागमाधारीकृत्य प्रश्नानां ,श्रेणी  सूचकानि च ।

**********

LESSON 2

ESSENTIAL QUESTIONS

 विषयम् आधिरिकृत्य  प्रश्नावली

·         केचन भारतीय शास्त्रकाराणां योगदानम्   ? 

·         वास्तुशास्त्रे भारतस्य महत्त्वम्?

·         पुरातन काले भारते प्रचलितनी शस्त्राणि कानि ? 

2.2 Grouping Strategy:

छात्रा; स्वपठनक्षमतानुसारं संघेन विभक्ताः ।तत्र लिंगभेदं, पठनक्षमतापक्षभेदं   च न भविष्यति।

     2.3 Learning Environment:

      अध्यापिका निर्देशानुसारं छात्रा; संघीकृत्वा  चर्चां कुर्वन्ति। अनन्तरं संघानेता चर्चाया: संग्रहं कुर्वन्ति । पठनसामग्रीणां स्थापनाय कक्षायां प्रत्येकं स्थानं निर्दिशति।पुस्तकालयं ,संगणयंत्रप्रयोगशालायाः सम्यक् उपयोगं च तत्र भवति।

2.4 Assessment Approach:

2.4.1 Authentic Assessment:

आधिकारिकता प्रवर्तनानि यथा

·         विषयाणां गवेषणम्

·         संघचर्चा

·         विषयाणां क्रोडीकरणम्

·         चार्टपत्रे अवतरणम्

2.4.2 Formative Assessment:

छात्रे: कृताणां विविधतल गवेषणानां ,प्रतिवेदनानां,चर्चाणां प्रतिदीनावलोकनमपि तत्र विद्यते  ।

2.4.3 Summative Assessment:

संकलनात्मकमूल्याङ्कनं एतानां सूचकानाम् अनुसारं भवति।

·         पठनसामग्रीणां/ चार्टपत्राणां निर्माणम्

·         प्रतिवेदनम्

·         पि पि टी निर्माणम्

2.4.4 Rubrics:

मूल्यांकनसूचकानि

·         विषयवस्तु

·         अवतरणम्

·         एकोपनम्

·         व्यक्तता

2.4.5 मूल्यांगनम्

परियोजनायाः अंगड़ानाम् छात्रैः  समर्पितानाम् वस्तूनां प्रतिवेदनानाम् मूल्यांगनस्य आधारेण एव भविष्यति।

मूल्यङ्ग्कनार्थं सूचकमापि वर्तते। एतत् FA 4 मूल्यनिर्णयस्य भागं भविष्यति। 

****************

भारतीयं विज्ञानं कक्षा ९

P B L

1 PROJECT PLAN

·         छात्राणां मध्ये “भारतस्य विज्ञानम् “ इति विषयम् अधिकृत्य अवबोधनम् ।

·         आधुनिक शास्त्रे प्रतिपादितानि वस्तूनि प्राचीन भारते प्रचालितानि सन्ति ।

·         छात्राः संघीकृत्वा भारतस्य विज्ञानक्षेत्रे योगदानम् अधिकृत्य गवेषणं कृत्वा विविध चार्टपत्राणि, पि.पि.टि, छायाचित्रपदकोशं, इत्यादीनां रूपीकरणं कुर्वन्ति ।

Project scope

·         “भारतीयं  विज्ञानं”-लोकेषु तस्य प्रभाव:  इति विषयम् अधिकृत्य  पारियोजना के वि कंजिकोड़ विद्यालयतः  नवमी अ कक्षाया॑:  अष्टचत्वारींशत् छात्रा: सहभागिन्य:  भवन्ति।

·         छात्राः संघीकृत्वा क्रियात्मक रूपेण विविध विषयाणां शेखरणं कुर्वन्ति।

Curriculam and standard

·         ‘भारतीय विज्ञानंम् ’ इति विषयं नवम कक्षया: मणिका संस्कृत पाठपुस्तके द्वितीय सत्रे त्रयोदश पाठ भागात् भवति ।

**********